Lekcja RETORYKI z Gretą Thunberg

Lekcje retoryki, kształtowanie umiejętności przemawiania, formułowania dłuższych ustnych wypowiedzi, w końcu wygłaszania zwięzłej, zgrabnej i chwytającej za serce mowy to wciąż w polskiej szkole  nieobecne tematy.  Dla dorosłych mamy kursy wystąpień publicznych, klub Toastmasters, konkursy krasomówcze. A gdyby tak zacząć od najmłodszych lat? Ale nie po polsku, tylko po amerykańsku. Spytacie jaka to różnica. W polskiej szkole przemawianie przed klasą kojarzy się z odpytywaniem przy tablicy, recytowaniem wiersza na ocenę, ewentualnie czytaniem na głos czytanki, albo własnego opowiadania.

Niedawno odbył się w Katowicach Szczyt Klimatyczny i choć mówią, że zorganizowanie takiego szczytu właśnie w Katowicach, to jak zjazd wegetarian w rzeźni, to w całym tym wydarzeniu miało miejsce niezwykłe przemówienie. Piętnastoletnia Szwedka dzięki swojemu zaangażowaniu, odwadze i właśnie płomiennym mowom znalazła się na pierwszych stronach gazet na całym świecie, a jej imię i nazwisko nadal budzi emocje, bo Greta Thunberg jest dziś ikoną ruchów klimatycznych. 

To właśnie wystąpienie Grety podczas Szczytu Klimatycznego w Katowicach stało się dla nas inspiracją do zrealizowania lekcji retoryki. 

1. Na początku obejrzyjmy razem z uczniami to 3 minutowe przemówienie i zapytajmy jaki będzie temat tej lekcji. Pojawią się zapewne odpowiedzi takie jak: ekologia, zagrożona planeta, zanieczyszczenie środowiska itd. Ciekawe, czy któryś z uczniów wpadnie na trop związany z umiejętnością przemawiania, wystąpieniami publicznymi, bo nam o to dziś właśnie chodzi. 

2. Kolejną podpowiedzią, która pomoże już skonstruować temat lekcji i określić jej cel będzie ta grafika: 

Rozdajmy po jednej takiej karcie na parę uczniów. Ich zadaniem będzie powtórne obejrzenie wystąpienia i zapisanie przykładów zaistnienia tych trzech reguł retoryki. Uczniowie notują, czego słuchacz może się nauczyć, dowiedzieć, co go może wzruszyć, czyli poruszyć jego emocje i jaki aspekt tej mowy jest zachwycający, wzbudzający podziw.

3. Wspólnie dzielimy się tymi przemyśleniami. Zapisujemy na tablicy przykłady z podziałem na 3 reguły.

4. Dalsza część lekcji będzie przebiegała w 3 osobowych grupach. Przygotujmy wcześniej 3 rodzaje kartoników z hasłami DOCERE, MOVERE, DELECTARE. Najprościej będzie wydrukować 8 -9 (zależnie od liczby uczniów w klasie) kart z regułami retoryki i z nich wyciąć te 3 ramki. Po wylosowaniu ramek uczniowie dobierają się w zespoły tak, aby w każdym była osoba „docere”, „movere” i „delectare”

5. Grupy otrzymują kartę z etapami tworzenia wypowiedzi.

Omawiamy te karty, zachęcamy uczniów do zadawania pytań, bo ten materiał posłuży im później do tworzenia ich własnych mów.

6. Teraz w ramach treningu przed samodzielnym wymyślaniem argumentów i ubieraniem ich w jak najlepszą formę, poznajemy figury retoryczne:

W tym momencie po raz trzeci pojawia się filmik z mową Grety Thunberg. Uczniowie mogą obejrzeć go w telefonach, lub na tabletach ( zależnie od naszych szkolnych możliwości). Tym razem ich zadaniem będzie wypisanie przykładów zastosowania przez Gretę figur retorycznych.

7. Następnie wraz z całym zebranym do tej pory materiałem uczniowie w 3 – osobowych zespołach zabierają się do pracy nad 3 – minutową mową na dowolnie wybrany przez siebie temat. W trakcie pracy pamiętają o wylosowanych wcześniej rolach, gdyż w zespole jest osoba, która dba o to, żeby mowa uczyła (docere) , osoba od emocji i wzruszeń (movere) i osoba od zachwycającej formy (delectare)

8. Zakończenie to wygłoszenie przez jedną osobę z zespołu mowy. ( W trakcie może oczywiście korzystać z kartki, gdyż czasu na pamięciowe opanowanie tekstu w trakcie lekcji jest za mało)

Komentarz:

Zaproponowany tu materiał można zrealizować w ciągu 2-3 lekcji zależnie od wieku uczniów, ich tempa pracy i dotychczasowych umiejętności. Łacińskie nazwy pojawiają się w materiałach jako ciekawostka, nie wymagamy zapamiętania ich, ale przez powtarzanie, losowanie, analizowanie, wchodzenie w rolę być może same „wejdą do głowy” .

oprac. Iza Banaszczyk i Magdalena Buda

Nieśmiała, nieśmiały

Dzisiaj obchodzimy dzień ludzi nieśmiałych (14.01.), czyli jedno z tzw. świąt osobliwych, które są dla nas inspiracją do działań edukacyjnych, a tym razem nawet terapeutycznych.

W każdej klasie jest kilku uczniów, a częściej uczennic, o których możemy powiedzieć , że są nieśmiali. Dla większości z nich jest to wręcz przekleństwo. Mają trudności z nawiązywaniem kontaktów, przyjaźni. Ciężko im również podzielić się wiedzą, każda wypowiedź na forum jest bardzo stresująca. Tracą na tym. Czasami jednak niewiele potrzeba, by sprawić, żeby czuli się bardziej komfortowo, pewnie. Na początku można wypróbować nasze ćwiczenie, jako pierwszy krok. Cały jego sens jest w tym, że uczniowie dostają barierę, za którą będą mogli się skryć.

Możemy zorganizować np. godzinę wychowawczą, na której nasi uczniowie przygotują swoje maski, a potem zza nich będą się wypowiadali. Wszyscy, ci śmiali i ci nieśmiali, żeby nikogo nie dzielić. W ten sposób, osoby nieśmiałe będą miały możliwość opowiedzenia o sobie, wyrazić swoje zdanie, przedstawić swój pogląd. O czym będziemy rozmawiać? Temat dopasujmy do potrzeb klasy. Może to być zwyczajne przedstawienie się, ale w niezwyczajny sposób.  Uczniowie śmiali, a raczej ci, którzy nie mają problemów z komunikacją poznają poglądy swoich nieśmiałych rówieśników. Może wtedy spojrzą na nich inaczej, może zobaczą, że więcej ich łączy niż dzieli. Krótko mówiąc dajmy głos nieśmiałym.

maska dla niesmiałych

maska do druku Nieśmiały

oprac. Iza Banaszczyk, Magdalena Buda

6 Myślowych Kapeluszy Edwarda de Bono

Sprawdź jakiego koloru są Twoje myśli! Naucz się myśleć we wszystkich kolorach – czyli o 6 Myślowych Kapeluszach Edwarda de Bono

Metoda 6 Myślowych Kapeluszy Edwarda de Bono, to narządzie porządkujące analizę danego problemu. Sprawdzi się ono na każdym poziomie edukacyjnym, przy omawianiu zagadnień z różnych dziedzin, na przykład przy pracy z lekturami. Każdy Kapelusz Myślowy ma inny kolor, zaś kolory są metaforą odmiennych sposobów myślenia. Gdy uczestnik zakłada któryś kapelusz (dosłownie lub tylko w wyobraźni) ma zacząć myśleć w sposób odpowiadający danej barwie.

BIAŁY KAPELUSZ – FAKTY

4

Zbiera informacje – liczby , dane. Działa jak komputer, nie wydaje żadnych opinii. Króluje chłodna logika. Gromadzi dane, systematyzuje, uzupełnia.

Przykładowe wypowiedzi BIAŁEGO KAPELUSZA :

  • Wiem, że…
  • Posiadam informację o …
  • Dowiedziałem się, iż…

O lekturze w BIAŁYM KAPELUSZU, np.:

  • krótka prezentacja tekstu,
  • informacje o świecie przedstawionym,
  • dane o autorze,
  • okoliczności powstania utworu,
  • objętość tekstu.

CZERWONY KAPELUSZ – EMOCJE

2

Kierują nim emocje, uczucia, przeczucia, intuicja, gust, upodobania estetyczne i inne trudne do wytłumaczenia rodzaje wrażeń. Odczucia wyrażane „na gorąco” bez konieczności ich uzasadniania.

Przykładowe wypowiedzi CZERWONEGO KAPELUSZA :

  • Kiedy myślę o … budzą się we mnie uczucia…
  • To wzbudza we mnie emocje takie jak …
  • Mam mieszane odczucia…

O lekturze w CZERWONYM KAPELUSZU, np.:

  • Emocje i uczucia jakie wzbudza lektura;
  • Co budzi radość i entuzjazm?
  • Co powoduje niepokój, strach, obawę czy smutek?
  • Co czujesz po przeczytaniu książki /na wieść o konieczności jej przeczytanie/ gdy pierwszy raz ją zobaczyłeś?

CZARNY KAPELUSZ – PESYMIZM

6

Widzi sprawy w czarnych barwach. Wyszukuje wady, mankamenty, braki. Ma zastrzeżenia. Krytykuje, koncentruje się na słabych punktach.

Przykładowe wypowiedzi CZARNEGO KAPELUSZA :

  • Muszę skrytykować…
  • Ewidentnym mankamentem jest…
  • Należy wytknąć, że…

O lekturze w CZARNYM KAPELUSZU, np.:

  • wady tekstu,
  • braki lektury,
  • trudności związane z czytaniem , odbiorem, zrozumieniem tekstu,
  • krytyka poszczególnych elementów.

ŻÓŁTY KAPELUSZ – OPTYMIZM

5

Widzi sprawy przez różowe okulary. Wyszukuje zalety, atuty, korzyści. Jest pozytywnie nastawiony. Absolutny entuzjasta.

Przykładowe wypowiedzi ŻÓŁTEGO KAPELUSZA:

  • Bezsprzecznymi zaletami są…
  • Korzyści jakie trudno przeoczyć to…
  • Zalety można by mnożyć, by wspomnieć tylko o …

O lekturze w ŻÓŁTYM KAPELUSZU, np.:

  • zalety tekstu,
  • korzyści z jej przeczytania (i samego czytania),
  • pozytywne wnioski,
  • zachwyty, zachwyty i jeszcze raz zachwyty.

ZIELONY KAPELUSZ – MOŻLIWOŚCI

1

Wyszukuje oryginalne pomysły, innowacyjne rozwiązania. Myśli twórczo. Ucieka od utartych rozwiązań, znanych dróg. Wychodzi poza szablony. Szuka alternatyw. Gdyba…

Przykładowe wypowiedzi ZIELONEGO KAPELUSZA:

  • Załóżmy, że…
  • Co by było, gdyby…
  • Świetnym pomysłem wydaje się…

O lekturze w ZIELONYM KAPELUSZU, np.:

  • Jak zachęcić do przeczytania książki?
  • Jak uatrakcyjnić omawianie lektury?
  • gdybanie o lekturze,
  • tworzenie alternatywnych zakończeń.

NIEBIESKI KAPELUSZ – ANALIZA PROCESU

3

To dyrygent, przewodniczy dyskusji. Kontroluje przebieg spotkania. Pilnuje przestrzegania zasad gry. Łagodzi spory. Zbiera informacje i tworzy z nich obraz całościowy.

Przykładowe wypowiedzi NIEBIESKIEGO KAPELUSZA:

  • Kolejnym krokiem będzie…
  • Teraz głos zabierze…
  • Zatem, podsumowując…

IMG_2367

Metoda doskonale sprawdza się przy pracy w grupach. Każda grupa może reprezentować jeden kapelusz, w każdej grupie mogą być przedstawiciele sześciu (lub pięciu – poza niebieskim)  kolorów kapeluszy, wszyscy w grupie mogą kolejno zakładać równocześnie dany kapelusz. W niebieskim kapeluszu bardzo do twarzy jest nauczycielowi – koordynatorowi!

IMG_20171203_003040

*Kapelusze można zrobić z papieru, uszyć lub zastąpić innymi przedmiotami w odpowiednich barwach (apaszkami, koralami etc.).

 Opracowała: Marta Jankowska

 

 

Zrób sobie koszulkę

Jakiś czas temu publikowaliśmy na naszej stronie , na Facebooku takie oto zdjęcie:

20915643_1876904755669445_4318463825189276765_n[1]

Wielu osobom spodobał się ten pomysł dlatego przygotowałyśmy projekt graficzny, który można wykorzystać do stworzenia własnej koszulki. Może będzie to dobry prezent, z okazji Mikołajek.

Wszystko, co mówię, będzie na sprawdzianie (1)

Wszystko, co mówię, będzie na sprawdzianie

Pół żartem, pół serio pozdrawiamy wszystkich, którzy tu zaglądają

Iza i Magda

Moje wspomnienia z wakacji

Pierwsze lekcje w nowym roku szkolnym często rozpoczynamy od wspomnień z wakacji. Czasem po prostu rozmawiamy, czasem prosimy o wypowiedź pisemną. Żeby zadanie urozmaicić i pomóc zebrać to, co najważniejsze przygotowałyśmy dla uczniów kartę do dowolnego zagospodarowania.

wspomnienia z wakacji

Karta do pobrania i wydrukowania   wspomnienia z wakacji pdf

Można ją wypełnić zdaniami, można rysunkami, mogą to być tylko hasła. Kto szybciej skończy może jeszcze swoją pracę pokolorować. Niektórym uczniom łatwiej będzie w ten sposób zebrać myśli i ciekawie opowiedzieć o swoich wakacjach.

Dodatkowa karta w języku angielskim:

wspomnienia z wakacji po angielsku

karta do pobrania : wspomnienia z wakacji po angielsku

oprac. Iza Banaszczyk i Magdalena Buda

Jak chorągiewki na wietrze

Podczas wakacji organizujemy półkolonie, kolonie, obozy. Za każdym razem mamy do czynienia z nową grupą dzieci, która w szybkim czasie musi się poznać i zintegrować. Proponujemy zadanie, które w tym pomoże.

IMG_8891

W wykonaniu jest bardzo proste, ale za to efektowne.

Potrzebne nam będą:

  • sznurek
  • zszywacz do papieru
  • mazaki i pastele
  • trójkąty wycięte z papieru

Zadanie polega na tym, że każdy uczestnik naszych zajęć przygotowuje proporczyk przedstawiający samego siebie, pisze swoje imię, rysuje autoportret i symbole albo przedmioty kojarzące się z jego zainteresowaniami.

IMG_8901

Gotowe trójkątne etykiety za pomocą zszywacza przyczepiamy do sznurka. Girlandę chorągiewek wieszamy w sali, w której wszyscy się spotykają. Dzięki temu powstaje zarówno kolorowa dekoracja jak prezentacja wszystkich uczestników.

IMG_8897

Na początku znajomości można dzięki temu przypomnieć sobie imiona, albo znaleźć osoby o podobnych zainteresowaniach.

Pomysł ten warto wykorzystać też na początku roku szkolnego, gdy dzieci spotykają się  w nowym zespole klasowym.

oprac. Iza Banaszczyk i Magdalena Buda

 

Kolorowe cukierki z cyklu „Zabierz ze sobą do szkoły”

0001-29550757[1]

Na pierwsze spotkanie ze swoimi uczniami, po wakacjach ZABIERZ ZE SOBĄ DO SZKOŁY – cukierki. Tak właśnie, coś słodkiego i przyjemnego na dobry początek. Powiecie: A gdzie tu edukacja prozdrowotna? Nie oszukujmy się, dzieci jedzą cukierki i taka mała słodycz, która zachęci do trenowania sztuki autoprezentacji, nie zaszkodzi. Jak zatem wykorzystać kolorowe cukierki?

powiedz nam po wakacjachProponujemy prostą zabawę na rozgrzewkę i zbudowanie relacji, w klasie po wakacyjnej przerwie. Na początku zadbajmy o to, żeby usiąść wygodnie z uczniami twarzą w twarz, czyli najlepiej w kręgu. Na środku sali, na podłodze połóżmy plakat „POWIEDZ NAM” z podpowiedziami, co trzeba mówić, gdy wylosuje się dany kolor. Niech paczka cukierków krąży z rąk do rąk wywołując zaciekawienie i uśmiech na twarzach dzieci i nauczyciela.

P.S. To nie jest zadanie tylko dla małych dzieci, przecież dorośli też lubią cukierki.

 

 

oprac. Iza Banaszczyk i Magdalena Buda