Psychologia na wychowawczej. Ja

Wielokrotnie na naszym blogu pojawiały się pomysły na godziny wychowawcze. W tym roku szkolnym chcemy, żeby tworzyły one cykl pod hasłem: PSYCHOLOGIA NA WYCHOWAWCZEJ. Lekcje te będzie można realizować w szkołach średnich i ostatnich klasach szkoły podstawowej. Pojęcia z dziedziny psychologi przerobimy w formie ćwiczeń, zadań i eksperymentów, znajdzie się też czas na dyskusję.
Zawsze trzeba od czegoś zacząć, w tym wypadku najlepiej zacząć od samego siebie, dlatego pierwszy temat to JA.

1. Konstrukcja i dekonstrukcja – bądź jak Picasso. Rozdajemy uczniom zwykłe białe kartki i czarne mazaki. Każdy rysuje swój portret. Zachęćmy uczniów do tego, aby rozplanowali rysunek twarzy na całą kartkę i uwzględnili szczegóły, które ich charakteryzują. Jednak nie o wierne odtworzenie tutaj chodzi, tylko o szkic, prosty schemat.

Następnie rozdajemy uczniom nożyczki i prosimy o wycięcie samej twarzy i przecięcie rysunku na 5 części, czyli dokonują dekonstrukcji. W tym momencie uczniowie dostają też kolejne kartki, tym razem kolorowe oraz kleje. Z fragmentów budują twarz od nowa, tworzą kompozycję nowej całości, przez chwilę mogą poczuć się jak Pablo Picasso 🙂

Gotową pracę każdy uczeń umieszcza w zaaranżowanej specjalnie na tę chwilę klasowej galerii, czyli za pomocą masy mocującej przyczepia portret do ściany.

2. Komentarz. Jak widać na załączonym zdjęciu, wspólnymi siłami powstaje ciekawa w formie kompozycja. Jednak nie tylko o doznanie estetyczne, w tym zadaniu chodzi. Możemy wpleść wątek Picassa i przemycić przy okazji małą pigułkę wiedzy o sztuce. Pokazując, że każdy z nich stworzył jedno dzieło, a następnie przerobił je na kolejne. Możemy zapytać, która wersja autoportretu, każdemu z nich bardziej przypadła do gustu. Na pewno w klasie na początku pojawią się komentarze i westchnienia takie jak: ” ja nie umiem rysować”. Dlatego właśnie ostateczne dzieła tak bardzo zmieniają formę, że początkowe niechęci i autokrytyka ginie w ostatecznej wersji dzieła. Każdy zdekonstruowany portret staje się ciekawy i przyciąga uwagę.

3. Wprowadzamy pojęcie JA

Zastanawiamy się wspólnie w jakim momencie rozwoju człowiek zyskuje samoświadomość? Następnie obejrzymy wspólnie jeden z filmików. Niech uczniowie spróbują określić orientacyjnie wiek tych dzieci i opowiedzieć jakie zjawisko można tu zaobserwować.

Teraz potrzebny będzie już nasz komentarz: Co robi ten mały, kilkumiesięczny ( pierwszy filmik), kilkunastomiesięczny człowiek? Szuka drugiego małego człowieka. Szuka go za lustrem. Już lada moment, może za tydzień, może za dwa miesiące odkryje, że ten człowiek w lustrze to on sam. Zrodzi się wtedy samoświadomość, „do głosu” zacznie dochodzić pojęcie Ja. To kamień milowy w procesie kształtowania się tożsamości i osobowości. Kiedy dokładnie to się dzieje? Między 18 a 24 miesiącem życia, czasem trochę wcześniej. Dlaczego to takie ważne? Do tego momentu psychika dziecka jest silnie złączona, wręcz zespolona z psychiką  jego najważniejszego opiekuna ( najczęściej rodzica, bo bywają też różne sytuacje losowe). W wieku około 2 lat dziecko odkrywa, że jest odrębnym bytem. Z tego właśnie powodu teraz, a nie wcześniej mamy do czynienia ze słynnym buntem dwulatka. Do manifestowania sprzeciwu potrzebna jest wola. Wcześniej dziecko też sprawdza jak działa słowo nie. Jednak buntując się jest już zdecydowanie bardziej uparte w trwaniu przy swojej woli w kontrze do woli drugiego człowieka


4. Z czego składa się JA?

burza mózgów – zapisujemy wszystkie pomysły, które pojawią się na forum

(powinny się tu znaleźć cechy wyglądu, cechy charakteru, umiejętności, cechy intelektu, aspiracje, marzenia, imię, dane biograficzne, wspomnienia)

5. JA i moje imię

Na obraz JA składa się nasze własne imię, które nas określa i buduje tożsamość. Wyobraźmy sobie, że ktoś daje nam 10 tysięcy złotych możemy za nie kupić wszystko, co chcemy pod warunkiem, że nazwy tych rzeczy będą się zaczynały na pierwszą literę naszego imienia. Możemy kupić jedną rzecz, jeśli jej wartość mieści się w tej kwocie, albo wiele drobnych rzeczy. Każdy uczeń zapisuje na kartce wszystkie swoje zakupy. Następnie uczniowie czytają na głos swoje notatki, a my pytamy w trakcie czy są zadowoleni ze swoich zakupów?

Komentarz: Imię nadali nam rodzice, jest ono tak silnie związane z naszym jestestwem, że reagujemy zawsze gdy ktoś je wypowie, nawet w tłumie ludzi zawsze usłyszymy swoje własne imię – nazywa się to w psychologii efektem cocktail party.

Zdarza się też tak, że nasze imię nam się nie podoba i używamy wtedy zdrobnień, drugiego imienia, ksywki.

6. JA. Jaki jestem? Jaka jestem?

Komentarz: Na to, co sądzimy o sobie samych mają wpływ nasze doświadczenia, ale też opinie i komentarze innych osób wśród których przebywamy (rodzina, przyjaciele, znajomi, szkoła). W wieku nastu lat pojecie JA bardzo intensywnie się rozwija i bywa najbardziej zmienne i niestabilne – to naturalny proces.

Wypisujemy na tablicy, lub wyświetlamy za pomocą projektora listę różnych cech charakteru i intelektu

Zachęćmy uczniów do indywidualnego wykonania ćwiczenia i zastanowienia się nad samym sobą. Każdy wypełnia kartę wypisując pozytywne cechy swego charakteru i intelektu. Podkreślmy w instrukcji, żeby uczniowie skupili się na pozytywnych cechach.

Karty są osobistą refleksją, ale możemy omówić ćwiczenie na forum zadając ogólne pytania. Czy dowiedzieliście się czegoś na swój temat z tego ćwiczenia? Czy trudno było wybrać cechy opisujące samego siebie? Czy jesteście bardzo krytyczni w ocenie samego siebie? Czy ważniejsza jest dla was własna opinia o samym sobie, czy może opinia innych osób staje się najważniejsza?

6. Podsumowanie

Spójrzmy jeszcze raz na klasową galerię zdekonstruowanych portretów i pomyślmy o tym jaki wpływ mamy na cechy naszego charakteru, nasze umiejętności, co możemy zmienić do czego możemy dążyć, które cechy warto rozwijać.

oprac. Iza Banaszczyk i Magdalena Buda

Skończyłam, skończyłem! Co mam teraz robić? Część II

Poprzedni wpis poświęciłyśmy klasowym kącikom dla dzieci, które wcześniej skończyły pracę i mogły wybrać, jak spędzić czas nie przeszkadzając tym, którzy potrzebują go więcej. 

Propozycja ta skierowana była do klas I-III, można ją wykorzystać również w zerówkach, a wszystko dzięki temu, że rysunkowa podpowiedź jest czytelna również dla tych, którzy jeszcze nie potrafią czytać. Dzisiejszy pomysł skierowany jest już do dzieci czytających i piszących.

Przygotujmy klasie drewniane patyczki z zadaniami.

Podzieliłyśmy je na 5 kategorii:

  • Serce  – aktywności związane z relacjami
  • Kartka – aktywności związane z zadaniami na kartach pracy
  • Miotła – aktywności związane z porządkiem
  • Ołówek – aktywności wymagające pisania
  • Książka – aktywność związana z książkami

W karcie C zostawiłyśmy puste miejsca dla was, żebyście mogli dopisać zadania, które wymyślicie wspólnie z uczniami.

Gdy dziecko skończy swoją pracę może wylosować jakiś patyczek i wykonać zadanie. Za jego wykonanie dostanie symbol z patyczka i naklei go na klasową kartę zadań zrealizowanych.

Karta powinna być jedna dla całej klasy i powieśmy ją w widocznym miejscu. Za jej uzupełnienie, cała klasa powinna zdobyć jakąś wspólną nagrodę. Specjalnie karta ta nie jest duża, żeby łatwiej było ją uzupełnić i żeby okres gratyfikacji nie był zbyt rozciągnięty w czasie. Ustalmy wspólnie z uczniami, co sprawi im radość. Nie muszą być to wielkie rzeczy, jak wyjście do kina czy wycieczka do parku trampolin, ale coś mniej specjalnego, a jednak ważnego dla dzieci. Wspólna zabawa w ulubioną grę lub przeniesienie lekcji w wymyślone przez nich miejsce w szkole lub na jej podwórko. Ciekawe co „wasze” dzieci wymyślą?

Gdy dzieliłyśmy się tym pomysłem z nauczycielkami pojawiły się wątpliwości nad możliwymi konfliktami w stylu: „Ja zebrałem 17 symboli, a on 3.” Zgadza się, ale gdyby nie te 3 symbole zebrane przez tę drugą osobę, nie skończylibyśmy tak szybko. 

Zbieranie tych punktów/symboli uczy, że uczniowie tworzą grupę i wspólnie są za nią odpowiedzialni. Każdy ma na nią wpływ i nie każdy musi być jednakowy, pod linię i mimo to możemy tworzyć naszą klasę.

Można wykorzystać również same patyczki z aktywnościami, bez używania kart do zbierania znaczków. Wszystko zależy od tego, jakie potrzeby ma nasz zespół klasowy, jaką grupę tworzy i jakie stawiamy sobie cele. Czy potrzebne są dodatkowe wzmocnienia? Czy same pomysły na spędzenie czasu będą tak atrakcyjne, że uczniowie z nich chętnie skorzystają. Czy może przy okazji chcemy pokazać grupie, że może mieć wspólny cel, który realizuje i każdy pojedynczy wysiłek przyczynia się do sukcesu całej klasy.

Materiały w pdf do pobrania, łącznie z plakietką.

oprac. Iza Banaszczy i Magdalena Buda

Skończyłem! Co mogę teraz zrobić?

To pomysł znany i dość często stosowany w klasach I-III. Niestety nie wiemy, kto jest autorem, a może raczej popularyzatorem kącików „Skończyłem! Co mogę teraz zrobić? ” Może ktoś z czytelników jest w stanie wskazać pomysłodawcę tej idei? My znamy tego typu inspiracje z grup OKzeszyt, czyli oceniania kształtującego. Jednak jeszcze wiele lat temu widziałyśmy takie kąciki na zdjęciach z amerykańskich szkół i wydaje nam się, że stamtąd przywędrował ten pomysł.

Stworzenie w klasie takiej przestrzeni z podpowiedzią, co może zrobić uczeń, który skończył swoją pracę, sprawia, że znikają niektóre klasowe problemy. Dajemy dzieciom możliwość wyboru, zgadzamy się na indywidualne tempo pracy, zaspokajamy potrzebę odpoczynku oraz ciekawość poznawczą, stawiamy wyzwania intelektualne. A równocześnie cały czas uczymy zasady doprowadzania zadań do końca i pokazujemy, że przyjemne następstwa mogą być natychmiastowe.

Oto „oprzyrządowanie” kącika „Skończyłem…” przygotowane przez nas dla pewnej klasy pierwszej. Może i wam przydadzą się takie rysunkowe podpowiedzi:

oprac. Iza Banaszczyk i Magdalena Buda

Spotkanie z rodzicami zamiast wywiadówki

Współodpowiedzialność, zamiast przerzucania odpowiedzialności, w szkolnych relacjach to wyzwanie o tyle karkołomne, co wydawać by się mogło, często niemożliwe. A co, jeśli chcemy być edukacyjnymi innowatorami, trochę szaleńcami i porwiemy się z tą przysłowiową motyką na słońce, aby w naszej klasie budować społeczność przyjazną efektywnemu uczeniu się? Założymy sobie jako cel pracę nad samoświadomością naszych uczniów i uczenie ich koncentracji oraz lepszego wykorzystywania zasobów poznawczych?

Będziemy potrzebowali wtedy, w tym całym procesie sprzymierzeńców w postaci rodziców. Współpraca z nimi może w naszej klasie nie należeć do łatwych. Dlatego pomysł ten, o charakterze włączającym, nie jest możliwy do wykorzystania w każdej grupie i w dowolnym momencie. Dopiero, gdy zbudujemy z rodzicami naszych uczniów relacje, zintegrujemy ich i będziemy pracować na partnerskich zasadach, to takie innowacyjne podejście zaczyna mieć sens.

Zachęcamy do przeprowadzenia aktywnego spotkania z rodzicami zamiast „klasycznej wywiadówki”, która tradycyjnie już polega na przekazaniu informacji, zebraniu pieniędzy, omówieniu problemów w klasie. Uważamy, że warto do takiego spotkania podejść całkiem inaczej, szczególnie dziś, gdy nowe technologie pozwalają nam na szybkie przekazywanie informacji, mamy tu na myśli dziennik elektroniczny, maile i wszelkiego rodzaju grupy w mediach społecznościowych zakładane przez rodziców. Tą drogą najczęściej komunikujemy się z rodzicami, dlatego spotkania w szkole powinny mieć zgoła innych charakter i cel. Niech to będzie czas prawdziwie poświęcony dziecku i jego sprawom. Wprowadzając inny niż tradycyjnie sposób prowadzenia takiego zebrania możemy początkowo spotkać się z zaskoczeniem, a może i niechęcią ze strony rodziców przyzwyczajonych do innego schematu, dlatego warto w ten sposób zacząć już we wrześniu, od pierwszego spotkania. Pamiętajmy, że to my jako wychowawcy jesteśmy gospodarzami i wprowadzamy pewne zasady i zwyczaje oraz wspólnie ustalamy warunki współpracy. Proponujemy na początek zacząć od ustawienia ławek w jeden duży stół ( albo ewentualnie podkowę, zależnie od przestrzeni jaką dysponujemy).

Uwierzcie na słowo, że ten zabieg wielokrotnie pomógł nam w pracy z grupą, w której były konflikty, nieporozumienia, panowała nieprzyjazna atmosfera. Działa to tak, że gdy ludzie mają szansę patrzeć na siebie nawzajem, widzieć reakcje emocjonalne, nawiązywać kontakt wzrokowy, są bardziej chętni do rozmowy i szukania rozwiązań, niż gdy patrzą sobie na plecy siedząc w ławkach ustawionych w rzędy i czując się ponownie jak uczniowie mający przecież różne wspomnienia ze szkolnych lat.

Gdy rodzice będą zachęcani do dialogu, to będą podejmowali też różne inicjatywy na rzecz klasy. Wspólny stół i rozmowa zamiast przekazywania sprawozdania przez wychowawcę to początek. Sednem tego pomysłu dotyczącego realnego włączania rodziców w naukę ich dzieci są tematy , które warto podjąć podczas takich spotkań przygotowując grunt pod nowoczesne podejście do uczenia się. Nie trzeba w tej kwestii bardzo się przygotowywać i realizować „wywiadówki” jak lekcji. Pomocny będzie krótki – 20 minutowy film,  może on stać się wykładnią działań, które chcemy podjąć w klasie w bieżącym roku szkolnym. Zaproponujmy rodzicom wspólne obejrzenie wystąpienia Radosława Kotarskiego na TEDxKatowice, pt. Dlaczego tak mało pamiętasz ze szkoły?

Autor mówi o doświadczeniach, które mają zapewne obecni na spotkaniu rodzice, przywoła to ich osobiste wspomnienia ze szkolnych lat oraz przemyca wiedzę wynikającą z badań naukowych, o tym jak uczyć się skutecznie. Niech ten film będzie pretekstem do rozmowy, możemy wtedy opowiedzieć o stosowanych przez siebie metodach pracy i zachęcić do tego, aby również w domu pracować w aktywny sposób z dzieckiem. Warto podczas tej rozmowy odwołać się do tych 3 myśli pojawiających się podczas wykładu, można przygotować je jako hasła na dużych kartkach papieru i powiesić na tablicy. „Dlaczego dzieje się tak, że wiedza uchodzi z głowy, jak powietrze z balonika?”, „Szukajmy rozwiązań, nie problemów”, „Jak się nauczyć? – to zadanie ucznia i nikt tego za niego nie dokona”. Rozmowa taka zajmie nam kolejne 20 minut. Gdy przez ostatnie 10 minut przekażemy, a raczej przypomnimy bieżące informacje z dziennika elektronicznego, to czas spotkania zamknie się w 60 minutach. Podczas kolejnych zebrań możemy wykorzystywać następne krótkie filmiki w celu wprowadzenia tematu i budowania wspólnego doświadczenia i wymiany pomysłów.

To materiał poświęcony koncentracji uwagi i warunków w jakich powinna przebiegać skuteczna nauka.

Koniecznie po spotkaniu z rodzicami obejrzyjmy te materiały również wspólnie z uczniami, dyskutując i kierując rozmową tak, aby każdy wyciągnął z niej wnioski dla siebie.

oprac. Iza Banaszczyk i Magdalena Buda

Karty obrazkowe

Obraz jest bardzo ważnym sposobem przekazywania informacji. Obraz „mówi” wieloma językami. Nie jest jednoznaczny, pobudza wyobraźnię, uczy interpretacji, jest niezastąpionym narzędziem do nauki. I wszystkie te zalety obrazu chciałybyśmy wykorzystać dzisiaj prezentując Wam karty obrazkowe, które przydadzą się podczas lekcji języka polskiego, obcego i na godzinie wychowawczej.

Karty takie rozwijają  kreatywność, stymulują różne funkcje poznawcze, włączają pozytywne myślenie, mogą służyć jako narzędzie coachingowe.

Pomysł samodzielnego wykonania takich kart zrodził się podczas warsztatów dla nauczycieli prowadzonych przez Martę Jankowską, a że Marcie zawsze przyświeca hasło:

to od razu zabrała się do pracy i tym samym zainspirowała kolejne osoby do działania. Testowałyśmy te karty w różnych grupach w zeszłym roku szkolnym, teraz nadszedł czas, aby podzielić się tym pomysłem.

Zatem zdradzamy Wam dziś przepis na wykonanie kart obrazkowych wraz z uczniami:

Co jest nam potrzebne?

Stare czasopisma, gazetki reklamowe

Kartki z bloku technicznego

Klej i nożyczki

Z różnych gazet wycinamy obrazki i naklejamy na kartki tworząc kolaże. Potem możemy wykorzystać je do rozpoczęcia rozmowy, interpretacji, budowy zdań i skojarzeń jak w przypadku popularnej gry Dixit, czy Karty Milowe. Różnica polega na tym, że ich koszt jest minimalny, a każdy komplet unikatowy. Zresztą sami zobaczcie!

O sile obrazu, czyli kartach z symbolami i sposobach ich użycia pisałyśmy już. Dla przypomnienia zapraszamy tu:

<a href="http://<p>https://kreatywnapedagogika.wordpress.com/2016/11/01/karty-z-symbolami/

http://<p>https://kreatywnapedagogika.wordpress.com/2016/11/01/karty-z-symbolami/</p&gt;

oprac. Magda Buda, Marta Jankowska, Iza Banaszczyk

Zmalujcie wspólnie pierwszą godzinę wychowawczą

Od jakiegoś czasu staramy się zachęcić Was i waszych uczniów do rysowania i udowodnić, że „rysować każdy może, trochę lepiej, trochę gorzej”, a efekty są zaskakujące i wspaniałe.

Dla tych, co zakochali się w rysowaniu i chcą tę pasje przekazać swoim podopiecznym, mamy przykład godziny wychowawczej do wykorzystania już we wrześniu.

1.Jeżeli mamy nową grupę, która nie zna się najlepiej i my jej nie znamy, to z poniższych lekcji wybierzmy tylko po trzy przykłady (nie więcej, bo zabraknie nam czasu) i porysujmy wspólnie:

Będzie to chwila wyciszenia, bo przecież rysowanie wycisza.

2. Przedstawmy się za pomocą myślenia wizualnego swoim nowym uczniom. Pamiętajmy, żeby nie umieszczać za dużo informacji, narysujmy co lubimy robić, jacy jesteśmy, co mamy.

Jestem Magda, umiem mówić po niemiecku i uczę niemieckiego, dużo czytam i bloguję. Bardzo lubię zwierzęta. W domu mam psa, Zoję. A w wolnym czasie najchętniej jeżdżę na rowerze i pływam. Rysowanie jest dla mnie ważne.

A to Magda – da się „rozczytać”, co umie, robi i lubi?

3. Teraz niech każdy przedstawi się rysunkowo. Wystarczy niecałe 10 min na rysowanie, a potem zaprezentujmy się swojej nowej klasie. Dzięki prostym rysunkom, będziemy mogli pokazać to, co trzeba by było opisywać i opisywać i opisywać… Przedstawiając swoje prace poznamy się i przede wszystkim więcej zapamiętamy. A jak większość z nas jest nowa, to jest co zapamiętywać.

4. Na koniec możemy za pomocą masy mocującej przyczepić kartki z tymi rysunkowymi wizytówkami do pustej ściany w klasie. W ten sposób powstanie galeria portretu, a zaglądając do niej dalej możemy wzajemnie się poznawać. Nie będzie to wtedy tak zwana tradycyjna i oklepana jednak już klasowa gazetka, tylko „gadająca ściana” stworzona i skomponowana tu i teraz przez uczniów.

Prosta godzina wychowawcza w trzech krokach, ale czasami proste rozwiązania są dobrymi rozwiązaniami.  

oprac. Iza Banaszczyk, Magdalena Buda

Zasady dobre „z zasady”

O zasadach i kontraktach napisano już bardzo dużo, a jednak przed początkiem roku szkolnego temat powraca jak bumerang. Niektórzy mają od lat swój sprawdzony sposób na budowanie zespołu klasowego i wspólne tworzenie kontraktu. Inni wolą co roku wcielać w życie nowy pomysł. Jednak w kwestii zasad jest kilka prawd, które warto mieć na uwadze, a wynikają one bezpośrednio z takich dziedzin nauki jak psychologia rozwoju, psychologia społeczna i komunikacja. Postaram się o nich krótko opowiedzieć podając przykłady, ale zacznę od tego czego nie lubią uczniowie, a jeszcze bardziej nie lubią nauczyciele od pokazania najczęstszych błędów w tej materii.

  1. „sztuka dla sztuki” – zasady tworzone tylko dlatego, że to obowiązek wynikający z regulaminu szkoły .
  2. „zasady schowane w kącie” – na początku roku ktoś je spisał na kartce A4 i powiesił na końcu sali, bo przecież wszyscy, wszystko wiedzą.
  3. „na sępa” kontrakt skserowany od koleżanki, bo taki ładny
  4. „kopiuj, wklej” – wieszamy zasady z zeszłego roku, bo przecież się sprawdzały
  5. „nie, nie ,nie!” – zasady sformułowane jako zakazy, nie wolno tego i tamtego
  6. „przerost formy nad treścią” – wszystkie te ramki, motylki, brokaty, odciski dłoni większe niż zdania, czy symbole, które są naszą umową
  7. „ma tak być, bo tak” – zasady narzucone z góry, bez konsultacji z uczniami, bez dyskusji
  8. ” lista zasad stąd do Nowego Yorku” – kilkanaście punktów, czyli cała litania pobożnych próśb o tzw. dobre zachowanie, żeby wyczerpać temat i przygotować się na wszystkie ewentualności.
  9. „paragraf nr…” – zasady napisane językiem niezrozumiałym dla dzieci w danym wieku
  10. „tylko na papierze” – spisujemy kontrakt na pierwszej lekcji, gdzieś go tam wieszamy i mamy „zaliczone”. Nie wracamy do zasad, nie przypominamy ich i wychodzimy z założenia, że przecież każdy uczeń to wie.
  11. „co wolno wojewodzie, to nie tobie…” – zasady sformułowane jako nakazy dedykowane tylko uczniom i dorośli, którzy funkcjonują wedle własnych, odrębnych zasad, np. w czasie gdy klasa pracuje i toczy się dyskusja na forum, wchodzi inny nauczyciel i przerywając wypowiedzi dzieci zaczyna rozmawiać z koleżanką – nauczycielką. Znacie takie sytuacje? Ja znam, niestety.
  12. „zdanie, po zdaniu” – długie zdania, bez graficznej podpowiedzi, a przecież szybciej reagujemy na rysunek niż na jego opis.

Muszę przyznać, że ten mój 12 punktowy spis potknięć powstał przed chwilą spontanicznie, po tym jak w kilku nauczycielskich grupach na Facebooku zauważyłam wymianę takich gotowych kontraktów i setki próśb o przesłanie materiałów. Pooglądałam trochę te inspiracje i materiały, dlatego nasunęła się powyższa refleksja oraz zasadnicze dla mnie pytanie: „Komu potrzebne są klasowe zasady?” Może to pytanie brzmi banalnie, jednak dla mnie ma głębszy sens. Gdybym miała sama na nie odpowiedzieć to powiem, że one są dla mnie, bo pokazują kierunek rozwoju społecznego moich uczniów. Są dla nas jako klasowej społeczności, bo są dowodem na to, że ze sobą rozmawiamy i na coś się umawiamy. Są dla moich uczniów, bo dzięki zasadom mają jasność sytuacji w potencjalnie spornych kwestiach.

Wielokrotnie w życiu przekonałam się o tym, że to co dla mnie jest standardem, normą, dla kogoś innego może być wyjątkiem od reguły i dla niektórych osób zasady są po to żeby je łamać. Dlatego nie wyobrażam sobie pracy z jakąkolwiek grupą, nie tylko z dziećmi, ale też np. warsztatów dla rodziców, szkoleń bez spisanej na początku umowy dotyczącej zasad. Wiem, że większość ludzi nie jest do tego przyzwyczajona i uważa też, że to strata czasu. Dlatego przez lata nauczyłam się upraszczać to zadanie, skupiać na konkretach i poświęcać na nie max 5 minut ( mam na myśli pracę z dorosłymi) . Bardzo sobie cenię taki sposób pracy oparty na zasadach, bo pozwala mi później uniknąć problemów organizacyjnych i potencjalnych konfliktów.


Wykorzystuję te proste grafiki, które w formie wyciętych kół przynoszę na spotkanie. Dla mnie jest to zbiór uniwersalnych i podstawowych zasad pracy w grupie. Pokazuję po kolei te obrazki mówiąc, że w ten sposób możemy wspólnie stworzyć listę ważnych dla nas „na tu i teraz zasad”. Proszę uczestników, żeby nazwali krótko normę, która kojarzy im się z danym rysunkiem i pytam czy ma ona stać się częścią naszej umowy, czy nie. Specjalnie nie mam więcej obrazków, bo zawsze musi być miejsce na inicjatywę – dorysowanie i dopisanie dodatkowych zasad istotnych dla danej grupy.

To przykład spisanego w „pięć minut” warsztatowego kontraktu

Jak widać pomysł jest bardzo prosty. Naklejanie gotowych grafik skraca czas, zachęca grupę nieznających się wzajemne osób do podjęcia rozmowy na temat zasad.

W przypadku pracy z dziećmi konkretne zasady są drogowskazem do rozwoju społecznego, pokazują one jak budować relacje w grupie i skutecznie się komunikować. Jednak dobrze wiemy, że taka nauka to proces i powinniśmy na nią poświęcić sporo czasu. Te grafiki mogą stać się początkiem, inspiracją do spisania i od razu zilustrowania klasowego kontraktu. Pamiętajmy, zawsze graficzna podpowiedź przyśpiesza reakcję, bo szybciej pozwala na dekodowanie informacji. Nie bez powodu znaki drogowe to bardziej zbiór obrazków niż napisów 🙂

Zastanówmy się jeszcze trochę głębiej jakie wartości i edukacyjne cele kryją się pod zasadami, na które się umawiamy, bo przecież w ten sposób myślimy też o zadaniach wychowawczych. Te wartości i cele warto uczniom zakomunikować, żeby pokazać, że ma to wszystko głębszy sens i jest do czegoś ważnego w życiu potrzebne. Jak pomyślę o symbolach przedstawionych wyżej to tak rozumiem wartości i cele:

O zasadach pisaliśmy również w latach poprzednich. Żeby ułatwić szukanie, przypominamy wybrane artykuły:

https://kreatywnapedagogika.wordpress.com/2017/08/31/zasady-na-dobry-poczatek-po-raz-drugi/

https://kreatywnapedagogika.wordpress.com/2016/09/01/zasady-zasadami-a-w-naszej-klasie-liczy-sie/

oprac. Iza Banaszczyk i Magdalena Buda